FOTOĞRAF FİLTRELERİ | 3ayak.org

FİLTRELER NE İŞE YARAR?
Filtreler, genel olarak ışığı filtrelemeye, başka bir deyişle süzmeye yarar. Bunun dışında, fotoğrafa renk veya efekt vermek için üretilmiş filtreler de vardır.

Filtre satın alırken, objektifin çapı göz önünde bulundurulmalıdır. Diyelim ki, 72 mm. çapındaki objektifiniz için bir ultraviyole (uv) filtre satın almaya karar verdiniz. Bu durumda satın alacağınız filtrenin çapı da 72 mm. olacaktır. Objektifinizin çapını bilmiyorsanız, merceğin bulunduğu ön kısma bakabilirsiniz. Çap, objektiflerin önünde yazılıdır.

UV VE SKYLIGHT FİLTRELER
Ultraviyole filtreler saydamdır ve herhangi bir ışık kaybına yol açmazlar. Özellikle doğa ve manzara fotoğrafları için yararlı olan bu filtre, puslu görüntüyü süzerek daha temiz, daha berrak bir görüntü elde edilmesini, renklerin daha doygun gözükmesini sağlar. Bu asıl yararı olmakla birlikte, fotoğrafçılar bu filtreyi objektiflerini tozdan, kirden ve darbelerden korumak için de kullanırlar. Bu yüzden, pek çok fotoğrafçı bu filtreleri objektifin üstünden hiç çıkarmaz.
Skylight filtreler ile aralarındaki tek fark, skylight filtrelerin pembemsi renkleri nedeniyle fotoğrafa hafif bir kontrast vermeleridir.

POLARİZASYON FİLTRELERİ
Kısaca polarize filtre de denir. Bu filtreler cam, su, bitki gibi yüzeylerdeki parlamaları önler ve bu sayede daha fazla ayrıntının algılanmasını sağlar.
Polarizasyon filtresi, belli bir açıdan gelen ışık yansımalarını çok büyük ölçüde süzerek fotoğrafa daha fazla ayrıntının kaydedilmesini sağlar (ışık kaynağı önde veya arkadaysa işlevini yitirir. Işık kaynağı, objektife 90 derece açıyla geliyorsa en iyi sonucu verir). Bu filtreler koyu renkli bir yapıya sahiptirler ve yaygın olarak kullanılanı daire şeklinde olanıdır (bir de doğrusal olanı vardır. Doğrusal polarizasyon filtreleri, dairesel olanlara göre daha ucuz olmakla birlikte, ışık ölçümünde hataya yol açabildikleri için pek kullanışlı değildirler). Objektifin önüne takılarak suya, cama, kayalara ya da bitkilere doğru tutulur ve halkası yavaşça çevrilir. Bu çevirme sırasında, görüntünün sanki hafifçe karardığı ve parlamaların kesilerek ayrıntıların ortaya çıktığı görülecektir. Polarizasyon filtresi objektifin üzerinde takılı bile olsa, üzerindeki halka çevrilmezse hiçbir işe yaramaz. Örnek fotoğraflar, polarizasyon filtresi objektife takılı haldeyken çekildi. İlk fotoğrafta halka çevrilmeden deklanşöre basıldı, ikincisindeyse filtre halkası doğru açı bulununcaya kadar çevrildi. İlk fotoğrafta hiç filtre kullanılmamışçasına detay kaybı, parlama olduğu halde, ikinci fotoğrafta detay zenginliği dikkati çekiyor. Suyun altındaki taşları artık rahatça görebiliyoruz.

Kuşkusuz, polarizasyon filtresinin yararları bu kadarla sınırlı değil. Bu filtreler, yoğunluk filtresi olarak da işe yarar. Ne demek istediğimi bir örnekle açıklamaya çalışayım. Diyelim ki bol köpüklü, hızla akan bir nehrin ya da bir şelalenin fotoğrafını çekmek istiyorsunuz ve perde hızını (enstantane) arttırarak görüntüyü dondurmak yerine, yavaş perde hızı kullanarak tülümsü bir etki yaratmak istiyorsunuz. Bunun için kapalı havaları ya da sabahın erken saatleriyle akşamüstü saatlerini tercih etmeniz en uygunudur. Güneşli, bol ışıklı bir havada düşük perde hızı kullanmak fotoğrafın fazla pozlanmasına, dolayısıyla bembeyaz bir fotoğraf elde etmenize yol açacaktır. Peki ne yapmalı? Polarizasyon filtresi burada da yardımınıza koşacaktır. Bu filtreler koyu yapıları nedeniyle, genel olarak 2 stopluk ışık kaybına neden olurlar. Objektifinize takacağınız polarizasyon filtresiyle, fazla pozlama sorunu yaşamadan daha düşük perde hızıyla çalışabilirsiniz.

Olumlu özelliğinin yanında, filtrenin yarattığı iki stopluk ışık kaybının olumsuz bir özelliği de vardır. Bu da, ışığın az olduğu ortamlarda elde fotoğraf çekmenizi güçleştirmesidir. Bu durumda ya filtreyi çıkarmanız ya da bir üç ayak kullanmanız gerekir. Aksi halde az ışık nedeniyle makineyi titretebilirsiniz ve bunun sonucunda çektiğiniz fotoğraf net çıkmaz.
Bu filtrelerin bir başka özelliği de kontrast sağlamalarıdır. Bu etki, gökyüzünde daha belirgindir. Gökyüzü bu filtre sayesinde daha koyu bir maviye bürünecektir. Yükseklerde bu etki koyu maviden laciverte, lacivertten siyaha kadar değişebilir. Fotoğrafa aşırı kontrast ve dramatik bir hava katan koyu gökyüzü, bazı hallerde dikkati dağıtarak olumsuz bir etki yaratabilir.
Bunun yanında, polarizasyon filtresi kullanılarak çekilen fotoğraflarda, daha doygun bir maviye bürünen gökyüzündeki bulutlar genel olarak daha beyaz, daha parlak gözükecektir. Bu da çoğu zaman fotoğrafa olumlu katkı yapar.
Polarizasyon filtresi, bitki ve yapraklar üzerindeki ışık yansımalarını giderdiği için, bitki ve orman fotoğrafları çekerken de çok yararlı olur.

Kontrast arttırıcı özelliği nedeniyle bu filtrenin portre fotoğraflarında kullanılmaması yerinde olur. Çünkü portre fotoğraflarında kontrast, istenen bir özellik değildir.

DEGRADE FİLTRELER
Bazen zeminle, gökyüzü arasında birkaç stopluk ışık farkı bulunur. Zemin gölgeli, gökyüzü güneşlidir. Bu durumda ışık ölçümünü gölgeli zemine göre yapmak, gökyüzünün çok parlak, hatta bembeyaz çıkmasına neden olabilir. Ölçüm gökyüzünden yapıldığındaysa, zeminin az pozlandığını ve bu yüzden koyu çıktığını görürüz.
Yarısı saydam, yarısı gri degrade filtre, zemin ve gökyüzü arasındaki poz farkını dengelemek için kullanılır. Filtreyi ortadan ikiye bölen çizgi, gölgeyle ışığın kesiştiği çizgiye denk getirilir. Bu filtre ile en iyi sonuç, 1,5-2 stopluk ışık farkının bulunduğu hallerde elde edilir. Böylece hem zemin, hem de gökyüzü doğru pozlanmış olur.

ÖTEKİ FİLTRELER
Yukarıda, en çok kullanılan filtrelere değindik. Bu filtrelerin dışında ısıtıcı, renk düzeltici, yumuşatıcı türde filtreler de vardır. Bu filtrelerin çoğu fotoğrafa efekt, renk, vs. vermeye yarar. Ama günümüzde Photoshop gibi yazılımlarla, fotoğraflara sayısız efekt verilebilir. Bu yüzden, bu tür filtrelerin kullanım alanı oldukça sınırlıdır.

Filtre halkası doğru konuma getirilerek çekilen fotoğraf

1. Filtre halkası doğru konuma getirilmeden çekilen fotoğraf